عبد الرضا سالار بهزادى
210
بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )
شمشير بيايد خدمت شما ، شما هم بردارى عريضهء بلندبالا در توسط و شفاعت او بنويسيد و آن وقت جالق 70 و دزك را باز به او بدهيد ؛ يا اينكه مباشرى هم نداديد فرضا شفاعت او را نمائيد و هزار قسم اسباب چينى از براى گذشتن از تقصير او نمائيد و بنويسيد ؛ اگر اينطور باشد و بنويسيد به ارواح پدرم كه ابدا جواب شما را نخواهم نوشت . اين اردو و جمعيتى كه دور قلعهء دزك هستيد يا خدا نكرده ، خدا نكرده شما و تمام خوانين بايد كشته و تلف شويد ، يا آنكه بايد عبد اللّه خان را بهدست آورده ، خودش و اولاد دلاور خان ، آنچه مرد دارند از پا درآوريد . فرضا اگر عبد اللّه خان با قرآن و شمشير هم نزد شما بيايد حق نداريد كه او را . . . 71 ديگر بيش از اين نمىنويسم . فصل حاصل [ ؟ ] نزديك است ، ده بيست روز ديگر فصل حاصل [ ؟ ] است ، ديگر زحمتى از براى شما وارد نخواهد بود . اول و آخر كلام همين بود كه نوشتم ، ديگر قسم ديگر ندارد . يعنى خدا نكرده شما و خوانين كه پهلوى شما هستند ، از دلاور خان كه « كتمو » 72 اسم گذاشتهاند مىخواهيد بىعرضهتر شويد ؟ او بدون توپ و تيپ [ ؟ ] قلعهء جالق را گرفت و جالقيها را تنبيه كرد ، شما اينهمه آدم از عهدهء عبد اللّه كور برنيائيد اسم شماها را بايد كتموها گذاشت ! » در مورد نامههاى ناصر الدوله فرمانفرما ، يعنى نامههايى كه شخصا نگاشته است دو اشكال وجود دارد : اول مسئلهء خواندن دستخط وى است . خط تحرير شكستهء مرحوم ناصر الدوله فرمانفرما فوق العاده مشكل خوانده مىشود ، اغلب حروف نقطهدار را نقطهگذارى نكرده و با آن دستخط بسيار درهم نوشته ، ذرهاى از كاغذ را نانوشته نمىگذارده است ؛ چنان كه پيدا كردن اول و آخر نامه و اينكه كدام حاشيه دنبالهء كدام مطلب است مشكل مىنمايد . اشكال دوم آنكه ؛ مرحوم ناصر الدوله فرمانفرما نامهها را كمتر تاريخگذارى مىنموده است و ظاهرا تنها به همان تاريخ پشت پاكت كه آن هم اغلب فقط تاريخ روز و ماه - بدون سال - را داشته كفايت مىكرد . مثلا در مورد همين نامهء بالا خود نامه هيچ تاريخى ندارد نگارنده آن را داخل پاكتى به تاريخ دوم صفر 1308 پيدا نمود ، ولى در ابتداى نامه فرمانفرما توضيح مىدهد كه اين نامه را در پاسخ نامههايى كه در عيد اضحى يعنى دهم ذى الحجه دريافت نموده مىنگارد ، يعنى اگر پاكت حاوى اين نامه حقيقتا متعلق به همين نامه بوده باشد ، پس از قريب پنجاه روز جواب مراسلات را نگاشته . كه اين مطلب با توجه به اهميت موضوع مورد بحث در نامه و حساسيت شديدى كه مرحوم ناصر الدوله در مورد طغيان عبد اللّه خان داشته است بعيد مىنمايد ، در نتيجه بايد فرض بر اين گرفته شود كه پاكت متعلق به اين نامه نبوده و نامه اشتباها به درون آن پاكت ، بعدها راه يافته است . اين حالت مرحوم ناصر الدوله فرمانفرما درست برعكس مرحوم عبد الحسين ميرزا فرمانفرما بوده است كه هميشه علاوه بر پاكت ، نامه را هم اغلب اوقات در دو محل تاريخ گذارى مىكرده است .